Column LCR-voorzitter Gerrit van der Meer: Toe- of tegenslag


Gerrit van der Meer, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad, is de vaste columnist van de LCR-website. Hij blikt elke maand terug op een actuele gebeurtenis. In deze zomercolumn verwijst hij naar het bericht over het rapport van de Nationale Ombudsman: de Belastingdienst is te rigoreus te werk gegaan bij het intrekken van toeslagen. De gevolgen zijn voor vele mensen niet te overzien. Dit pleit wederom voor het betrekken van cliënten bij vaststellen én uitvoeren van regels zodat burgers niet onnodig in de problemen komen. Klik hier voor: eerdere columns.

De opening van de Volkskrant van woensdag 9 augustus: ‘Belastingdienst stopt ten onrechte toeslagen’. Het is een conclusie die volgt op het rapport dat de Nationale Ombudsman – Reinier van Zutphen – uitbracht. Volgens hem handelde ‘de Belastingdienst te hard en zonder enig oog voor de gevolgen’. Het gaat over een onderzoek onder 3.745 gezinnen bij wie in maart 2015 het kindgebonden budget plots werd stopgezet vanwege vermoeden van misbruik. De Belastingdienst, zo stelt Van Zutphen in dit artikel, heeft gekozen voor ‘een veel te rigoreuze aanpak’. Veel gezinnen zijn in de problemen gekomen door stopzettingen en terugvorderingen, die voor een groot deel ook nog eens niet terecht waren.

 

Nederland is één van de rijkste landen van de wereld. Toch leven ruim 700.000 huishoudens in Nederland onder de armoedegrens. Een groot deel hiervan heeft problematische schulden. Het gaat heel lang duren voordat er een oplossing voor hen komt… áls die al komt. Een aantal van hen heeft ‘levenslang’, zoals ik in een van mijn eerdere columns stelde. Zo’n rijke samenleving als die van ons moet zich daarvoor schamen.

 

Schulden ontstaan vaak doordat mensen tijdelijk hun rekeningen niet kunnen betalen. Ze krijgen dan te maken met incassokosten plus boetes die bovenop de schulden worden gestapeld die ze toch al niet konden betalen. Daarop volgen weer kosten en boetes, en dan gaat het hard. Het rapport van de Nationale Ombudsman toont goed aan hoe zo’n stapeling kan beginnen. De Belastingdienst lukt het maar niet om de uitvoering van de verschillende toeslagenregelingen – sinds 2006 – op orde te krijgen. En dan zeg ik het heel voorzichtig. Er worden toeslagen uitgekeerd, waarvan later (al dan niet terecht) wordt geconstateerd dat betrokkenen er geen recht op hadden. Er volgt een terugvordering, niet zelden gevolgd door een bezwaarprocedure. Die procedure wordt niet tijdig afgehandeld (soms pas anderhalf jaar na afloop van de wettelijke termijn), en intussen worden geen toeslagen uitgekeerd. Toeslagen waar de mensen wel op hadden gerekend. De terugvordering blijft ook staan. Zo wordt de toeslag een tegenslag.

Die werkwijze is volgens Reinier van Zutphen ‘ondermaats’. De overheid – in dit geval de Belastingdienst – is op deze manier zelf verantwoordelijk voor het ontstaan van financiële problemen. Financiële problemen van mensen die in feite niets anders hebben gedaan dan proberen gebruik te maken van hun rechten.

 

De Nationale Ombudsman pleit voor compensatie voor de getroffen gezinnen. Hij denkt onder andere aan smartegeld. Dat is wel het minste, zou ik zeggen. Mensen die door toedoen van de Belastingdienst in de problemen zijn gekomen, zouden een structurele oplossing voor die problemen moeten krijgen. En de Belastingdienst moet ingrijpend de uitvoering van de toeslagenregelingen verbeteren. Leo Stevens, emeritus hoogleraar fiscale economie, heeft aan het eind van het artikel ook nog een heel waardevol advies: ‘Effecten waarvan elk zinnig mens zou zeggen: dit is niet rechtvaardig, moet je uit het systeem slopen.’ Ik doe daar nog een schepje bovenop: de overheid moet de dienstverlening opzetten vanuit het burger- en cliëntenperspectief. En de uitvoering altijd toetsen bij burgers en cliënten. Het systeemdenken moet uit het systeem worden gesloopt.





Twitter share button Facebook share button LinkedIn share button

Laatst gewijzigd op 20 september 2017 13:52:48

Vraag en antwoord
LCR @ttenties ontvangen?